Engelse baanschaatsen
Engelse baanschaats 1
Afb.1: Engelse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw.
Het gebied boven Cambridge heet in de Engelse volksmond Fen District (fen=ven). Het heeft veel weg van het Hollandse en Friese merengebied. Nederlandse waterwerkers legden hier in de tweede helft van de 17e eeuw veel polders droog. Vermoed wordt dat zij en passant het schaatsen op meren en vaarten introduceerden en daarmee het hardrijden op de kortebaan. Hoe dan ook, in dit gebied ontstond een eigen model schaats: de fen skate. Dit model schaatsen wordt ook wel als Wittlesea runner aangeduid, een verbastering van Wittlesey, een  plaatsje  aan het gelijknamige meer, waar waarschijnlijk een goede schaatsensmid heeft gewoond.
De afbeelding toont alle kenmerken van de klassieke fenschaats. Wat onmiddellijk opvalt is dat het schaatsijzer van achter naar voren schuin afloopt, waardoor de schaatser op natuurlijke wijze druk uitoefent op de voorkant van de schaatsen. Verder zien we dat er geen krul is maar een soort haakpunt en dat de schaatsen zijn voorzien van forse hakschroeven. Ook zien we dat er vier gleuven in de voetstapels zitten. Meestal zijn dit er drie, zoals ook wordt aangetroffen op Hollandse baanschaatsen. Op vallend is echter dat het hakleer helemaal aan de achterkant van voetstapel zit (detail 1c). De fraaie messing decoraties laten zien dat deze schaatsen hebben toebehoord aan een liefhebber (detail 1a en 1b).
Fabricaat: James Howarth, Sheffield; merk: zie detail 1d.
Technische gegevens: totale lengte: 36 cm; hoogte boven ijs: 3,5 cm; voetstapel: 29 cm lang x 6,5 cm breed; schaatsijzer: 19-9 mm hoog, 4 mm dik, gewicht: 310 g.


Afb.2: Engelse baanschaats, 3e kwart 19e eeuw.
Canadese baanschaats 2
Fraai, met de hand gesmeed, paar schaatsen (detail 2a). De schaatsijzers zijn gemaakt van niet-verstaald smeedijzer en flink aangetast. De messing decoratie rond de hakschroeven heeft de tand des tijds niet doorstaan (detail 2b).
Fabricaat: onbekend; merk: geen.
Technische gegevens: totale lengte: 36 cm; hoogte boven ijs: 3,5 cm; voetstapel: 29 cm lang x 6 cm breed; schaatsijzer: 19-9 mm hoog, 3 mm dik; gewicht: 250 g.


Afb.3: Engelse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw.
Canadese baanschaats 3
Een paar schaatsen uit de grote metaalwarenfabriek van Marsden Brothers. Detail 3a laat een reparatie zien die aantoont dat de schaatsen intensief zijn gebruikt. Dit blijkt ook uit het feit dat een van de voetstapels (uiterst deskundig) is vernieuwd.
Fabricaat: Marsden Brothers, Sheffield; merk: detail 3b toont de volgende tekst: Marsden Brothers, skate manyfacturers by special appointment to her majesty & the royal family, Sheffield.
Technische gegevens: totale lengte: 34 cm; hoogte boven ijs: 3 cm; voetstapel: 29 cm lang x 6 cm breed; schaatsijzer: 17-10 mm hoog, 4 mm dik; gewicht: 265 g.


Afb.4: Engelse baanschaats, 3e kwart 19e eeuw.
Canades baanschaats 4
Aan dit paar schaatsen vallen twee constructiedetails op. Het meest in het oog loopt de punt die sterker dan gebruikelijk is omgebogen, waardoor bijna een echte krul is ontstaan. Verder zit voor in de voetstapels een pen die het schaatsijzer fixeert en scheuren van het hout tegengaat (detail 4a). Een dergelijke constructie wordt in fen skates vaker aangetroffen en is verder alleen bekend van Zweedse krulschaatsen.
Fabricaat: Moulson Brothers, Sheffield; merk: detail 4b.
Technische gegevens: totale lengte: 32 cm; hoogte boven ijs: 3 cm; voetstapel: 28 cm lang x 6,5 cm breed; schaatsijzer: 17-12 mm hoog, 5 mm dik; gewicht: 300 g.

Afb.5: Engelse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw.
Canadese baanschaats 5
De Engelse metaalwarenindustrie was evenals in Duitsland tegen het eind van de 19e eeuw goed ontwikkeld. Bedrijven als Marsden verkochten hun schaatsen vaak via kleinere lokale bedrijfjes zoals Bodger in Wisbech (detail 5a). Een paar schaatsen met een eigen smidsmerk, zoals hier getoond, mag dan ook best als 'bijzonder' worden gekwalificeerd.
Fabricaat: onbekend ; Merk: J.W.S. (detail 5b).
Technische gegevens: totale lengte: 32 cm; hoogte boven ijs: 3,5 cm; voetstapel: 26 cm lang x 6 cm breed; schaatsijzer: 17-12 mm hoog, 5 mm dik; gewicht: 255 g.


Afb.6: Engelse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw. Canadese baanschaats 6
Dit paar fen skates is gemaakt in Rotterdam door Ravesteijn & Co. Van dit bedrijf is helaas weinig meer bekend dan een advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant van 27 december 1890. Deze schaatsen hebben geen hakschroeven, waarschijnlijk omdat deze in Nederland nooit populair zijn geweest (detail 6a). Wel hebben de schaatsen een pen in de voorkant van de voetstapel, zoals bij de schaatsen uit afbeelding 4. De antislip-pinnetjes lijken een imitatie van wat we op Amerikaanse baanschaatsen van rond 1900 tegenkomen (detail 6b). De 'haltertjes' zijn helaas niet meer aanwezig.
Fabricaat: Ravesteijn & Co., Rotterdam; merk: Go-Ahead (detail 6c).
Technische gegevens: totale lengte: 38 cm; hoogte boven ijs: 5 cm; voetstapel: 30 cm lang, 6 cm breed; schaatsijzer: 18-13 mm hoog, 3,5 mm dik; gewicht: 290 g.


Strikt genomen horen de Engelse baanschaatsen tot de categorie 'krulschaatsen'. Toch zijn ze hier opgenomen, omdat de constructie typisch die van een baanschaats is.



detail
detail 1a

detail
detail 1b

detail
detail 1c

detail
detail 1d


detail
detail 2a

detail
detail 2b



detaildetail 3a


detail 3b



detail
detail 4a

detail
detail 4b




detail
detail 5a

detail
detail 5b

detail
detail 6a

detail
detail 6b

detail
detail 6c

home | donaties | sitemap | copyright | contact
© 2002- The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved.