Schaatsen voor militair gebruik
legergroene krulschaatsen Afb.1: Legergroene krulschaatsen, ca. 1875.
Dit paar schaatsen lijkt speciaal voor militair gebruik te zijn gemaakt. Zowel de degelijke uitvoering als de kleur wijzen daarop. Deze schaatsen werden in België aangekocht en zijn daarom vermoedelijk gebruikt door het Belgische leger.
Fabricaat: onbekend; merk: geen.
Technische gegevens: totale lengte: 42 cm, hoogte boven ijs: 4,2 cm; voetstapel: 31 cm lang x 6,5 cm breed; schaatsijzer: 21 mm hoog x 8,5 mm dik; gewicht: 740 g inclusief montuur.

Hollandse waterlinie
De bewoners van de lage landen hebben van oudsher een haat-liefdeverhouding met het water. Het water neemt en het water geeft, zegt men wel. Water is enerzijds een geduchte vijand omdat het kan leiden tot overstromingen en verdrinkingen, maar anderzijds een goede vriend vanwege het vervoer en de visvangst. Nederland dankt zijn bestaan en welvaart voor een belangrijk deel aan de waterrijkheid. Sterker nog: water speelde een cruciale rol bij het ontstaan van eerst de Republiek en later het Koninkrijk der Nederlanden, namelijk vanwege de geniale gedachte om tijdens de 80-jarige oorlog (1568-1648) het water te gebruiken als verdedigingssysteem tegen vijandelijke legers.
In een tijd dat er nog geen vliegtuigen bestonden en paarden de functie van tank vervulden, werd de vijand afgeweerd door de beschermende dijken door te steken en grote delen van het laag gelegen land onder water te laten lopen. Daarmee werd het optrekken van de vijand vrijwel onmogelijk gemaakt, omdat waden door het water zwaar werk is. Bovendien zorgt het ervoor dat je niet kunt anticiperen op hoogteverschillen in de bodem. Zo konden met relatief weinig militairen vele kilometers land op eenvoudige wijze worden verdedigd.

kaartje hollandse waterlinie Het donker gearceerde gedeelte kon onder water worden gezet en vormde dan met de rivieren en de grote meren de waterlinie.

Ook in wintertijd was de waterlinie een geducht verdedigingselement. Het ijs bood de vijand weinig mogelijkheden. Het spiegelgladde oppervlak bemoeilijkte het voortbewegen en de draagkracht van het ijs was een onzekere factor. Buitenlandse troepen met ijzerbeslag onder de laarzen waren dan ook geen partij voor schaatsende schutters.
Waterlinies hebben nog tot in de oorlog van 1914-18 zowel in Nederland als in België een belangrijke rol gespeeld bij zowel de verdediging als de bevrijding.

Schaatsen in oorlogstijd
Voor de oorlog van 1940-45 werd er door het Nederlandse leger geoefend in het zich verplaatsen op schaatsen, zoals uit de onderstaande krantenfoto blijkt.

militairen op oefening

De foto laat zien dat de militairen verschillende soorten schaatsen aan hebben. Blauw maakt in zijn beschrijvingen van  Nederlandse schaatsenmakers (Van glis tot klapschaats, 2000) op verscheidene plaatsen melding van oude voorraden van de Nederlandse schaatsenfabrieken, die in de winter van 1939-1940 door de overheid werden opgekocht om het leger van schaatsen te voorzien. Schaatsen behoorden toen dus niet (meer) tot de PSU, de persoonlijke standaarduitrusting. Dat lijkt in de jaren daarvoor anders te zijn geweest, getuige de onderstaande prent uit 1895 van een defilé van een peloton grenadiers voor de Koninklijke Hoogheden Emma en Wilhelmina (bij mogelijk een Duits statiebezoek).

defile op ijs voor emma em wilhelmina

En hieronder nog een van een exercitie die rond 1850 werd gehouden op de bevroren Merwede voor Dordrecht.

exercitie op de bevroren merwede voor dordrecht

Dat ook elders met schaatsen uitgeruste legeronderdelen bestonden laat de onderstaande prent zien.  Het betreft een demonstratie van de First Huntingdonshire Rifle Volunteers in 1871 in Engeland.




























schaatsende soldaat

Dit fraaie zilveren figuurtje
van een schaatsende officier is circa 40 cm hoog.
Het kan worden bewonderd in The World Figure Skating Museum and Hall of Fame
in Colorado Springs,
Colorado, USA.

De oorsprong van het beeldje is onbekend, maar Interessant is dat de toelichtende tekst refereert aan 'De slag op het IJ' in 1572 tussen Spaanse en Hollandse troepen, die voor de Hollanders voordelig uitpakte, omdat zij zich op schaatsen voortbewogen.
home | donaties | sitemap | copyright | contact
© 2002- The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved.