IJshockey

Sporten als golf, croquet en hockey hebben waarschijnlijk dezelfde wortels: het kolven, een spel dat in Nederland al in de 16e eeuw bekend was en tot in de 19e eeuw populair bleef. Het werd zowel op straat als op het ijs beoefend. Dit blijkt uit de vele afbeeldingen die uit deze tijd bewaard zijn gebleven.

Kolven
Het kolven had twee spelvarianten. Bij de eerste variant moest een voorwerp met een stok zo dicht mogelijk bij een doel geslagen worden. Het doel kon een op de grond getekend vak zijn, maar ook een boom of een poortje. Bij de tweede variant moest een voorwerp met zo min mogelijk slagen van A naar B worden gebracht. De stok bestond uit een loden slof waarin een houten steel was gestoken. Kolfsloffen bestonden er in verschillende maten en gewichten. Als 'bal' werd een houten schijf gebruikt, maar bij gebrek daaraan voldeden ook aardkluiten of kiezels. Niet iedereen was er even bedreven in (of juist wel?!) want het kolven werd uiteindelijk verboden omdat er teveel schade (vooral aan ruiten) mee werd berokkend. De overeenkomsten met het huidige golfen zijn treffend en golfen lijkt dan ook zowel qua spelvorm als qua naam van het kolven te zijn afgeleid.

Bandy
foto van bandy-spelende kinderen

In het midden van de 19e eeuw werd er al volop gehockeyd, zij het dat er nog geen uniforme regels voor het spel bestonden. Toen hockey ook op het ijs gespeeld ging worden, noemde men dit in Engeland bandy, een naam die eerder werd gebruikt voor een balspel van Schotse afkomst, dat veel leek op 'polo' maar dan te voet in plaats van te paard.

IJshockey
Hoe dan ook, in eerste instantie was ijshockey niets anders dan veldhockey op het ijs. Dit schijnt een populaire sport te zijn geweest in de Scandinavische landen en Rusland, maar de geschiedenis hult zich in nevelen. Waarschijnlijk is het spel nooit echt iets geworden omdat er (te) grote ijsvlakten voor nodig waren, die ook nog geruime tijd ter beschikking moesten staan om een competitie in stand te kunnen houden. Het waren de Canadezen die het ijshockey 'verkleinden' tot de moderne vorm, hetgeen overigens al een feit was aan het eind van de 19e eeuw.

Hockeyschaatsen
Het eerste ijshockey werd ongetwijfeld op houten schaatsen gespeeld, zoals het plaatje hierboven laat zien. Maar omdat bij het ijshockey abrupt moet kunnen worden bewogen zal de ontwikkeling van de metalen schaatsen met klemmechanismen, evenals bij het kunstschaatsen, grote invloed hebben gehad. Aangenomen wordt dat de vroege metalen schaatsen met een punt, zoals bij de Nederlandse zwierschaatsen, voor ijshockey bestemd waren en die met een ronde voorkant voor kunstrijden. Toen de constructie van de Noorse schaatsen met een in een buis gevat schaatsijzer gemeengoed werden, werd op basis daarvan ook een hockeyschaats ontwikkeld. Bij de moderne hockeyschaatsen zijn schoen en schaatsijzer volledig geïntegreerd.


prent van de kolver
De kolver, ca. 1625.

loden kolfsloffen
Loden kolfsloffen in drie maten, ca. 1650.

boek overijshockey
Boek over ijshockey door Hans Bruck, 1938.

metalen ijshockeyschaats
Metalen ijshockeyschaatsen met hevel-klemsysteem, ca. 1870.

hockeyschaats
IJshockeyschaats, ca. 1960.

geïntegreerde hockeyschaats
IJshockeyschaats, ca. 1990.

boek van frans henrichs over ijshockey
Boek over ijshockey door Frans Henrichs, 1968.
home | donaties | sitemap | copyright | contact
© 2002- The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved.