Oost-Friese baanschaatsen

De meeste Duitse schaatsen kwamen uit Remscheid en omgeving, een industriegebied onder de rook van Keulen. Door de aanwezigheid van bruinkool en oer ontstonden daar al vroeg concentraties van smederijen, die uitgroeiden tot metaalwarenfabrieken. Alle grote Duitse schaatsenfabrieken waren in deze streek gevestigd, hetgeen er toe leidde tot Duitse schaatsen wel Keulse schaatsen of Keulenaars werden genoemd.
In Oost-Friesland, de streek rond Embden, vond een dergelijke ontwikkeling niet plaats. Daar bleven de lokale smeden, net als in Nederland, nog lang op ambachtelijke wijze schaatsen produceren. In het kerkdorp Breinermoor werkte de smid Kurt H. Schmidt. Hij moet een zekere reputatie hebben gehad, want Oost-Friese schaatsen werden doorgaans verbasterd als 'Brennemoors' aangeduid. Uit de merken op de schaatsen blijkt dat er verscheidene smeden zijn geweest die dergelijke schaatsen hebben geproduceerd. Het Oost-Friese model had een eigen gezicht. Vanwege hun kale halzen worden ze ook wel tot de krulschaatsen gerekend.


Afb. 1: Breinermoorse model, 4e kwart 19e eeuw.
schaatsen van de firma Kurt Schmidt

Robuuste uitvoering met enigszins verfraaide voetstapel uit de smederij van de smid waaraan de Breinermoor zijn naam ontleent.

Fabricaat: Fabricaat: K.H. Schmidt, Breinermoor (D).

Merk: KHS, zie detail 1.

Technische gegevens: totale lengte: 45 cm, hoogte boven ijs: 4 cm; voetstapel: 33 cm lang, 7 cm breed; schaatsijzer: 16 mm hoog, 4 mm dik; gewicht: 370 g.


Afb. 2: Breinermoorse model, 4e kwart 19e eeuw.
oostfriese schaatsen

Robuuste uitvoering met enigszins verfraaide voetstapel. Juist omdat er 'Breinermoor' als merk is ingeslagen, zou het weleens zo kunnen zijn dat deze schaatsen in een van de metaalwarenfabrieken rond Keulen zijn gemaakt.

Fabricaat: onbekend.

Merk: Breinermoor, zie detail 2.

Technische gegevens: totale lengte: 44 cm, hoogte boven ijs: 4 cm; voetstapel: 33 cm lang, 6 cm breed; schaatsijzer: 15 mm hoog, 4 mm dik; gewicht: 240 g.


Afb. 3: Breinermoorse model, 4e kwart 19e eeuw.
oostfriese baanschaats

Nog een fraai paar met metalen driehoekjes met puntjes tegen het afglijden (zie detail 3).

Fabricaat: onbekend.

Merk: IGS, zie detail 4.

Technische gegevens:40 cm, hoogte boven ijs: 3 cm; voetstapel: 31 cm lang, 6,5 cm breed; schaatsijzer: 12 mm hoog, 4 mm dik; gewicht: 475 g, inclusief montuur.


Afb. 4: Breinermoorse model, 4e kwart 19e eeuw.
schaatsen firma tk smid

Lichte uitvoering met enigszins verfraaide voetstapels en een uit strip of plaat gestanst schaatsijzer met een opgesoldeerd messing knopje.

Fabricaat: T.K. Smid, Ditzum (D).

Merk: zie details 5 en 6.

Technische gegevens:totale lengte: 38 cm, hoogte boven ijs: 3 cm; voetstapel: 27 cm lang, 5,5 cm breed; schaatsijzer: 14 mm hoog, 3,5 mm dik; gewicht: 280 g.