Batavus Schaatsen Heerenveen

Andries Gaastra, de grondlegger van het Batavusconcern, lijkt een ondernemende man te zijn geweest. In 1904 -hij is dan 25 jaar- opent hij aan de Verlengde Dracht in Heerenveen een winkel waar hij klokken, naaimachines en fietsen verkoopt.

foto winkel

In 1917 neemt hij het aan de Parallelweg gevestigde fietsenfabriekje Phoenix over. De foto hieronder is van oudere datum, want het gebouw met de ronde daklijn is de oorspronkelijke Phoenix werkplaats. 's Winters doet hij ook in schaatsen. Maar kennelijk is het belang daarvan ondergeschikt aan dat van de schaatsenproductie, want die worden in de bedrijfsnaam (nog) niet genoemd.

foto phoenix terrein

De zaken gaan goed en de losstaande gebouwen maken in 1932 plaats voor een modern fabrieksgebouw. Er werken dan circa 40 personen. De schaatsenmakerij is inmiddels van zodanig belang dat ook deze bedrijfsactiviteit nu voluit op de gevel wordt vermeld. De hele eerste etage was ervoor gereserveerd.


foto nieuwe fabriek

Toch is over de vooroorlogse geschiedenis van het schaatsenbedrijf weinig bekend. Uit een reclame-uiting in de winter van 1935/1936 blijkt dat het bedrijf in 1935 heeft deelgenomen aan de Wereldtentoonstelling te Brussel en daar met haar inzending een (of de?) Grand Prix de Bruxelles heeft gewonnen.

In 1939 werd Batavus als enige Nederlandse schaatsenfabriek uitgenodigd om deel te nemen aan de Wereldtentoonstelling van 1939 te New York. Zoon Gerrit heeft de leiding van het bedrijf dan net van zijn vader overgenomen. Mogelijk heeft hij in beide gebeurtenissen aanleiding gevonden daar de ontwikkeling van de nieuwe Silumin schaats te presenteren. Voor deze schaats werd al in 1935 octrooi aangevraagd, maar niet verkregen. Silumin is een samentrekking van silicium en aluminium en duidt op een harde legering van roestvrij metaal.  Maar evenals de aluminium schaatsen van Schaatsenfabriek E. Vonk te Oudeschoot werd dit geen succes.

merk batavus
Het fabrieksmerk dat in de ijzers werd aangebracht.
rolstempels
Rolstempels voor het aanbrengen van het merk.

De oorlogsjaren en de eerste jaren daarna verlopen door gebrek aan grondstoffen moeizaam. Het duurt tot 1950 voordat het bedrijf een nieuwe brochure uitbrengt. Uit de inleidende tekst blijkt dat men dan nog steeds moeite heeft de productie naar het vroegere niveau te brengen, want niet alle getoonde modellen zijn al leverbaar. De brochure laat zien dat Batavus toen een eigen lijn had voor metalen noren. Ook introduceert het bedrijf het B-merk Ysnocht, een goedkoop instapmodel voor kinderen. Kort daarna werd daar het merk Armada aan toegevoegd.

voor- en achterplat brochure

Maar schaatsen zijn een seizoengebonden product en daarmee een onzekere basis onder een gezond bedrijf. De winters zijn niet meer wat ze geweest zijn en Batavus kiest eieren voor zijn geld door in 1955 de voorraad onderdelen en gerede schaatsen te verkopen aan de Sneeker handelsonderneming Zandstra. Zandstra brengt de schaatsen vervolgens uit onder de naam Batavus - Sneek in de handel.


Batavus zelf concentreert zich van dan af weer op de productie en verkoop van fietsen. En zoals we weten, met succes. Het oude Batavus leeft voort in het beursgenoteerde Accell.




Een advertentie met een sfeerbeeld dat Batavus in promotiemateriaal vaak heeft gebruikt.

etiket
Boven het originele Batavus-etiket dat tot 1955 de schaatshouten sierde.
Onder het door Zandstra gebruikte etiket van na 1955.
etiket batavus sneek

merk in silumin schaatsen
Het merk in de aluminium voetstapels.


Showcard voor het aanprijzen van de aluminium schaatsen in de etalage of op de toonbank.


Boven het Iisnocht-merk, onder het Armada-merk; beide voor de goedkopere modellen.



etiket armada
Boven het Armada-etiket en onder dat voor de Iisnocht-schaatsen.
etiket ysnocht


etiket ysnocht zandstra
Na 1955 werd dit etiket gebruikt voor de door Zandstra verkochte schaatsen.

home | donaties | sitemap | copyright | contact
© 2002- The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved.