Firma Gebroeders de Rooij, Waddinxveen

Als Maarten de Rooij samen met zijn broers Kornelis Jan, Arie en Corstiaan in 1875 de smederij van hun in dat jaar overleden vader Klaas voortzetten, is hij 15 jaar. Hij is vernoemd naar zijn grootvader die in 1786 als pasgeboren baby met zijn ouders vanuit het Brabantse Babyloniëbroek naar Waddinxveen verhuisde. Maarten vormde dus met zijn broers de vierde generatie Waddinxveense smeden met de familienaam De Rooij, in het aanvankelijk op de hoek van de Kerkweg en de Zuidkade gevestigde bedrijf.

smederij circa 1900
Afb.1: Circa 1900. Links op de hoek is de smederij gevestigd. Rechts is een travaille zichtbaar. In de travaille werden paarden van hoefijzers voorzien. De naast de travaille gelegen vaart moest later plaats maken voor de oprit naar de brug over het Gouwe-Aarkanaal.

Het verhaal gaat dat Klaas de Rooij naast het reguliere smidswerk ook al schaatsen maakte, maar zeker is dat niet. Hoe dan ook, wel zeker is dat de gebroeders er werk van maakten. Omdat Kornelis Jan geen belangstelling voor het smidswerk heeft, leert Maarten het vak van Arie en Cors. De schaatsen die ze maken doen het zo goed dat Waddinxveense schaatsen eind 1900 een begrip in de Nederlandse schaatswereld zijn. In 1888 maakt Mr. J. van Buttingha Wichers in zijn boek Schaatsenrijden gewag van "de Rooij, een goede schaatsensmid te Waddinxveen" en in 1893 wordt dit nog eens door Pim Mulier herhaald in zijn boek Wintersport.

ouderkerkse model
waddinxveense model

Afb.2 en 3: De linker foto toont de traditionele Hollandse baanschaats, bekend als het Ouderkerkse model. De rechter foto laat zien hoe de Gebroeders De Rooij op advies van Buttingha Wichers de hals van de schaatsen opvulden. Dit model werd sindsdien het Waddinxveense model genoemd.

In 1892 winnen zij een gouden medaille op de Internationale sporttentoonstelling in Scheveningen. Deze medaille en het bijbehorende diploma (circa 60x80 cm) heeft volgens in 2008 uit de familie verkregen informatie tot in het midden van de jaren-30 in de smederij gehangen, maar lijkt verloren te zijn gegaan. Het (sterke?) verhaal gaat dat koningin-regentes Emma in deze bekroning aanleiding zag vanuit Den Haag per koets naar Waddinxveen te rijden om een paar schaatsen te kopen voor Prinses Wilhelmina.

het woonhuis met winkel







Afb.4 en 5: Nadat Arie begin 1917 en Cors eind 1918 is overleden, wordt Maarten enig eigenaar van het bedrijf. Hij laat op wat nu Kerkweg 197 een nieuw onderkomen bouwen. Het bestaat uit een winkelpand met bovenwoning (het gebouw met de erker) en daarachter een nieuwe smederij met twee vuren. In de winkel worden aanvankelijk ijzerwaren verkocht, maar na enige tijd komen daar in eigen bedrijf geassembleerde (motor)fietsen voor in de plaats. Op afbeelding 4 is voor de winkel nog een benzinepomp te zien.
etalage met motorfietsen

Zijn vier zoons hebben geen belangstelling voor het smidswerk en gaan de handel in vetten en oliën in. Met de oprichting van De Rooij's Eerste Melange Inrichting Amersfoort (Remia) schoten zij op een heel ander terrein midden in de roos. Dit betekende echter dat Maarten geen opvolger heeft als hij in 1928 ernstig ziek wordt. Hij zoekt een koper voor het bedrijf en vindt die in de persoon van Cornelis Offereins Jzn., een Waddinxveense notabel. Bij de verkoop worden winkel en smederij gescheiden. Contractueel wordt vastgelegd dat de smederij de naam Gebr. de Rooij moet blijven voeren. Maarten overlijdt kort na de transactie. Kort daarop verkoopt Offereins de smederij door aan Jacobus van der Heide, een van Maartens knechten, en Johannes Bavelaar, de boekhouder. Zij slagen er echter niet in het succes van het bedrijf te continueren en doen het in 1930 van de hand aan de uit Ouderkerk aan den Amstel afkomstige smid Wouter Roskam. Deze verkoopt nog een aantal jaren zwierschaatsen waarop hij het smidsmerk GEBR de ROOY aanbrengt. Roskam brengt het bedrijf weer tot bloei en voegt in 1940 winkel en smederij weer samen. Het hieruit voortgekomen constructiebedrijf bestaat nog steeds en werd in het midden van de jaren-80 verplaatst naar het dan nieuwe industrieterrein tussen Waddinxveen en Boskoop.